บทความวิจัย/วิชาการ
Thai-Journal Citation Index (TCI)
วารสารข่วงผญา
2569
บทบาทของสถาบันครอบครัวที่สะท้อนผ่านภาษิตในสังคมล้านนาดั้งเดิม
The Role of the Family Institution as Reflected in Proverbs of Traditional Lanna Society
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของสถาบันครอบครัวในฐานะกลไกหลักของการจัดระเบียบและขัดเกลาทางสังคม (Social Organization and Socialization) ในสังคมล้านนาดั้งเดิม โดยศึกษาผ่านคติชนประเภทภาษิต ผลการวิเคราะห์ข้อมูลภาษิตที่รวบรวมจากเอกสารมุขปาฐะนำไปสู่ความเข้าใจบทบาทของสถาบันครอบครัวล้านนาใน 4 ด้านหลัก ได้แก่ 1) การปลูกฝังลำดับชั้นทางสังคมและความกตัญญู 2) การสร้างความมั่นคงและเป็นเครือข่ายความปลอดภัยทางสังคม 3) การวางรากฐานสถาบันการสมรสและควบคุมพฤติกรรมทางเพศ และ 4) การถ่ายทอดคุณธรรมและจริยธรรม การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าสถาบันครอบครัวล้านนาใช้ภาษิตเป็นเครื่องมือทางวัฒนธรรมที่ทรงพลังในการกำหนดสถานภาพและบทบาททางสังคม (Social Role) ปลูกฝังระเบียบวินัย (Discipline) และสร้างความคาดหวัง (Aspiration) ให้แก่สมาชิก ภาษิตไม่เพียงสะท้อนโลกทัศน์ แต่ยังเป็นกลไกที่ครอบครัวใช้ในการผลิตซ้ำและสืบทอดโครงสร้างทางสังคมจากรุ่นสู่รุ่น เพื่อธำรงรักษาความมั่นคงของระบบครอบครัวและเครือญาติซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของสังคมล้านนา
: ภาษิตล้านนา, สถาบันครอบครัว, บทบาททางสังคม, การขัดเกลาทางสังคม, ประวัติศาสตร์สังคมล้านนา
https://so06.tci-thaijo.org/index.php/khuangpaya
วิลาวัณย์ วิษณุเวคิน. (2569).. บทบาทของสถาบันครอบครัวที่สะท้อนผ่านภาษิตในสังคมล้านนาดั้งเดิม. วารสารข่วงพญา 20(2).