งานวิจัยรื่อง
อุตรดิตถ์ในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็น : ร่องรอยจากความทรงจำและวรรณกรรม
Uttaradit Province during World War II to the Cold War : Traces from Memory and Literature.
นักวิจัย
หัวหน้าโครงการ : อาจารย์สุภัคกาญจน์ จิวาลักษณ์
ผู้ร่วมวิจัย :
ผู้เชี่ยวชาญในพื้นที่ :
วัตถุประสงค์
1. เพื่อศึกษาจังหวัดอุตรดิตถ์ในบริบทสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็นจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ความทรงจำของประชากร และวรรณกรรมของคนอุตรดิตถ์ 2. เพื่อศึกษาจังหวัดอุตรดิตถ์ในฐานะที่มีนัยสำคัญและนัยสัมพันธ์กับรัฐชาติ และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ในบริบทสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็น 3. เพื่อจัดทำแผนที่เชื่อมโยงจุดที่พบหลักฐานสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็นในจังหวัดอุตรดิตถ์ 4. เพื่อจัดทำสื่อวิดีทัศน์อย่างน้อย 10 ตอน เกี่ยวกับสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็นในจังหวัดอุตรดิตถ์
คำสำคัญ
อุตรดิตถ์, สงครามโลก, สงครามเย็น, ความทรงจำ, วรรณกรรม
บทคัดย่อย
อาณาบริเวณเมืองอุตรดิตถ์ถือเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญ เป็นเส้นทางคมนาคมสำคัญ และเป็นเมืองศูนย์กลางการค้าทางน้ำที่สำคัญมาเนิ่นนานตั้งแต่สมัยยุคอาณาจักรโบราณ จนเมื่อ พ.ศ. 2448 การก่อสร้างเส้นทางรถไฟได้เริ่มก่อสร้างเข้ามาถึงเขตพื้นที่เมืองอุตรดิตถ์ ส่งผลให้วิถีชีวิตของคนอุตรดิตถ์เกิดการเปลี่ยนแปลงไปในหลายมิติ ชนชั้นนำสยามนิยมเดินทางมาเยี่ยมเยียนอุตรดิตถ์มากขึ้นและบ่อยครั้งขึ้น การค้าทางน้ำที่เคยรุ่งเรืองแต่เริ่มถดถอยก็ได้ฟื้นคืนความรุ่งเรืองโดยเปลี่ยนมาโลดแล่นบนเส้นทางรถไฟแทน ก่อให้เกิดถนนหนทาง ห้างร้าน บ้านเรือน สถานศึกษา การสาธารณสุข และระบบสาธารณูปโภคต่าง ๆ หลั่งไหลเข้ามายังอุตรดิตถ์อยู่เนือง ๆ มิได้ขาดสาย จนเห็นได้ชัดว่าแม้เหตุการณ์ต่าง ๆ ในประวัติศาสตร์จะนำพาให้พัฒนาการการปกครองของรัฐเปลี่ยนไปอย่างไร แต่ดินแดนแห่งนี้ยังคงมีบทบาทสำคัญในการค้าและการคมนาคมเสมอ เพราะเป็นเส้นทางสำคัญในการผ่านทางระหว่างอาณาจักรทางเหนือและศูนย์กลางของรัฐสยาม ทำให้เมืองอุตรดิตถ์ถูกใช้พื้นที่เป็นเครื่องมือสื่อสารนัยสำคัญและนัยสัมพันธ์ทางการเมืองการปกครองของไทยมาโดยตลอด ทั้งนี้ จังหวัดอุตรดิตถ์ในบริบทสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็น จังหวัดอุตรดิตถ์ก็มีบทบาทสำคัญที่ยังไม่เคยถูกศึกษา หรือถูกบันทึกอย่างเป็นทางการและเต็มรูปแบบมาก่อน ซึ่งเมื่อผู้วิจัยสืบค้นในเบื้องต้นและพบว่ามีหลักฐานทางประวัติศาสตร์จำนวนมากที่จะสามารถบอกเล่าเรื่องราวบทบาทของจังหวัดอุตรดิตถ์ในบริบทสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็นได้อยู่จำนวนไม่น้อย และผู้วิจัยเล็งเห็นว่ามิติของความทรงจำของผู้คนซึ่งเป็นสิ่งที่รัฐหรือนักวิชาการที่ผ่านมาอาจละเลยที่จะให้ความสำคัญไป จะยิ่งช่วยแต่งเติมเสริมเรื่องราวส่วนที่ขาดหายให้สมบูรณ์ขึ้น หรืออาจช่วยลดทอนส่วนที่เกินจริงจากชุดข้อมูลที่เคยรับรู้กันมาก่อนหน้านี้ ซึ่งปัจจุบันนี้ยังพอมีชาวบ้านจำนวนหนึ่งที่มีชีวิตร่วมสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่ยังมีชีวิตอยู่ ทำให้ยังพอที่จะเก็บหลักฐานจากมุขปาฐะได้อย่างดี และถือเป็นมุมหนึ่งของความทรงจำที่น่าสนใจศึกษาว่าผู้ที่เกิดทันร่วมสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 มีมุมมองต่อชีวิตและสังคมอย่างไรในเวลาต่อมา นับตั้งแต่สมัยสงครามเย็นเรื่อยมาจนยุคปัจจุบัน ผู้วิจัยจึงต้องการที่จะศึกษาจังหวัดอุตรดิตถ์ในบริบทดังกล่าวจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ จากความทรงจำและจากวรรณกรรมของคนอุตรดิตถ์
เอกสารงานวิจัย
ผลการใช้ประโยชน์ในพื้นที่
Notes
หัวหน้าโครงการ : อาจารย์สุภัคกาญจน์ จิวาลักษณ์
ผู้ร่วมวิจัย :
ผู้เชี่ยวชาญในพื้นที่ :
วัตถุประสงค์
1. เพื่อศึกษาจังหวัดอุตรดิตถ์ในบริบทสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็นจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ความทรงจำของประชากร และวรรณกรรมของคนอุตรดิตถ์ 2. เพื่อศึกษาจังหวัดอุตรดิตถ์ในฐานะที่มีนัยสำคัญและนัยสัมพันธ์กับรัฐชาติ และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ในบริบทสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็น 3. เพื่อจัดทำแผนที่เชื่อมโยงจุดที่พบหลักฐานสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็นในจังหวัดอุตรดิตถ์ 4. เพื่อจัดทำสื่อวิดีทัศน์อย่างน้อย 10 ตอน เกี่ยวกับสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็นในจังหวัดอุตรดิตถ์
คำสำคัญ
อุตรดิตถ์, สงครามโลก, สงครามเย็น, ความทรงจำ, วรรณกรรม
บทคัดย่อย
อาณาบริเวณเมืองอุตรดิตถ์ถือเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญ เป็นเส้นทางคมนาคมสำคัญ และเป็นเมืองศูนย์กลางการค้าทางน้ำที่สำคัญมาเนิ่นนานตั้งแต่สมัยยุคอาณาจักรโบราณ จนเมื่อ พ.ศ. 2448 การก่อสร้างเส้นทางรถไฟได้เริ่มก่อสร้างเข้ามาถึงเขตพื้นที่เมืองอุตรดิตถ์ ส่งผลให้วิถีชีวิตของคนอุตรดิตถ์เกิดการเปลี่ยนแปลงไปในหลายมิติ ชนชั้นนำสยามนิยมเดินทางมาเยี่ยมเยียนอุตรดิตถ์มากขึ้นและบ่อยครั้งขึ้น การค้าทางน้ำที่เคยรุ่งเรืองแต่เริ่มถดถอยก็ได้ฟื้นคืนความรุ่งเรืองโดยเปลี่ยนมาโลดแล่นบนเส้นทางรถไฟแทน ก่อให้เกิดถนนหนทาง ห้างร้าน บ้านเรือน สถานศึกษา การสาธารณสุข และระบบสาธารณูปโภคต่าง ๆ หลั่งไหลเข้ามายังอุตรดิตถ์อยู่เนือง ๆ มิได้ขาดสาย จนเห็นได้ชัดว่าแม้เหตุการณ์ต่าง ๆ ในประวัติศาสตร์จะนำพาให้พัฒนาการการปกครองของรัฐเปลี่ยนไปอย่างไร แต่ดินแดนแห่งนี้ยังคงมีบทบาทสำคัญในการค้าและการคมนาคมเสมอ เพราะเป็นเส้นทางสำคัญในการผ่านทางระหว่างอาณาจักรทางเหนือและศูนย์กลางของรัฐสยาม ทำให้เมืองอุตรดิตถ์ถูกใช้พื้นที่เป็นเครื่องมือสื่อสารนัยสำคัญและนัยสัมพันธ์ทางการเมืองการปกครองของไทยมาโดยตลอด ทั้งนี้ จังหวัดอุตรดิตถ์ในบริบทสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็น จังหวัดอุตรดิตถ์ก็มีบทบาทสำคัญที่ยังไม่เคยถูกศึกษา หรือถูกบันทึกอย่างเป็นทางการและเต็มรูปแบบมาก่อน ซึ่งเมื่อผู้วิจัยสืบค้นในเบื้องต้นและพบว่ามีหลักฐานทางประวัติศาสตร์จำนวนมากที่จะสามารถบอกเล่าเรื่องราวบทบาทของจังหวัดอุตรดิตถ์ในบริบทสงครามโลกครั้งที่ 2 จวบจนสิ้นสุดสงครามเย็นได้อยู่จำนวนไม่น้อย และผู้วิจัยเล็งเห็นว่ามิติของความทรงจำของผู้คนซึ่งเป็นสิ่งที่รัฐหรือนักวิชาการที่ผ่านมาอาจละเลยที่จะให้ความสำคัญไป จะยิ่งช่วยแต่งเติมเสริมเรื่องราวส่วนที่ขาดหายให้สมบูรณ์ขึ้น หรืออาจช่วยลดทอนส่วนที่เกินจริงจากชุดข้อมูลที่เคยรับรู้กันมาก่อนหน้านี้ ซึ่งปัจจุบันนี้ยังพอมีชาวบ้านจำนวนหนึ่งที่มีชีวิตร่วมสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่ยังมีชีวิตอยู่ ทำให้ยังพอที่จะเก็บหลักฐานจากมุขปาฐะได้อย่างดี และถือเป็นมุมหนึ่งของความทรงจำที่น่าสนใจศึกษาว่าผู้ที่เกิดทันร่วมสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 มีมุมมองต่อชีวิตและสังคมอย่างไรในเวลาต่อมา นับตั้งแต่สมัยสงครามเย็นเรื่อยมาจนยุคปัจจุบัน ผู้วิจัยจึงต้องการที่จะศึกษาจังหวัดอุตรดิตถ์ในบริบทดังกล่าวจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ จากความทรงจำและจากวรรณกรรมของคนอุตรดิตถ์
เอกสารงานวิจัย
ผลการใช้ประโยชน์ในพื้นที่
Notes
ข้อมูลจากระบบ LRD : Local Research Development System.